భారత రాష్ట్రపతి ఎన్నికల విధానం పేజీ సోర్సు చూడండి

'''భారత రాష్ట్రపతి''' పరోక్షంగా తక్షణ- ప్రవాహ ఓటింగ్ ద్వారా ఎన్నికవుతారు.  ఇది భారత పార్లమెంటు సభ్యులు,  [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|భారతదేశ రాష్ట్రాలు,  కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల]] శాసనసభలతో కూడిన ఎలక్టోరల్ కాలేజీ ద్వారా జరుగుతుంది. ఓట్ల సంఖ్య, వాటి విలువ 42వ సవరణ ఫలితంగా ప్రస్తుత జనాభా కంటే 1971లో జనాభాపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది  84వ సవరణ ద్వారా విస్తరించబడింది.  ఉపరాష్ట్రపతిని [[లోక్‌సభ]], [[రాజ్యసభ]] సభ్యులు (ఎన్నికైనవారు, నామినేటెడ్) కలిగి ఉన్న వేరే ఎలక్టోరల్ కాలేజ్ ద్వారా ఎన్నుకుంటారు.<ref>{{Cite web|date=2024-11-24|title=Indian Presidential Election: రాష్ట్రపతిని ఎలా ఎన్నుకుంటారు, ఎలక్ట్రోరల్ కాలేజ్ అంటే ఏంటి? - BBC News తెలుగు|url=https://www.bbc.com/telugu/india-61706422|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124190807/https://www.bbc.com/telugu/india-61706422|archive-date=2024-11-24|access-date=2024-11-24|website=web.archive.org}}</ref>

ఉపరాష్ట్రపతిని లోక్‌సభ మరియు రాజ్యసభ సభ్యులు (ఎన్నికైన మరియు నామినేట్ చేయబడిన) ఉన్న వేరే ఎలక్టోరల్ కాలేజీ ద్వారా ఎన్నుకుంటారు.

[[భారతదేశం]]<nowiki/>లో అత్యున్నత పదవి అయిన [[రాష్ట్రపతి]]<nowiki/>ని ఎన్నుకునే విధానాన్ని [[భారత రాజ్యాంగ పరిషత్]], [[ఐర్లాండ్]] దేశం నుండి ఆదర్శంగా తీసుకుంది. ప్రతి ప్రాంతంలోని జనాభాను, ఆ ప్రాంత విస్తీర్ణాన్నీ ప్రాతిపదికంగా తీసుకొని ఎన్నికలను నిర్వహిస్తారు. ఆర్టికల్-54 లో [[రాష్ట్రపతి]] ఎన్నికల ప్రస్తావన ఉంది. ఎలక్ట్రోరల్ కాలేజి సభ్యులు ఓటర్లుగా ఉంటారు. ఎలక్ట్రోరల్ కాలేజిలో అన్ని రాష్ట్రాల, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల [[శాసనసభ సభ్యుడు|ఎమ్మెల్యేలు]], [[భారత పార్లమెంట్|పార్లమెంటు]] ఉభయ సభల సభ్యులు ఓటర్లుగా ఉంటారు. [[1992]]లో 72 వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల [[శాసనసభ సభ్యుడు|ఎమ్మెల్యేలకు]] ఓటు హక్కు కల్పించారు. దీన్ని భారత ఎన్నికల సంఘం నిర్వహిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=2024-11-24|title=Indian Presidential Election: రాష్ట్రపతిని ఎలా ఎన్నుకుంటారు, ఎలక్ట్రోరల్ కాలేజ్ అంటే ఏంటి? - BBC News తెలుగు|url=https://www.bbc.com/telugu/india-61706422|access-date=2024-11-24|website=web.archive.org|archive-date=2024-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124190807/https://www.bbc.com/telugu/india-61706422|url-status=bot: unknown}}</ref>

== సంఘటనం ==
అధ్యక్ష ఎన్నికల కళాశాల క్రింది వాటితో రూపొందించబడింది:

* [[రాజ్యసభ|రాజ్యసభకు]] ఎన్నికైన సభ్యులు (భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభ);
* [[లోక్‌సభ|లోక్‌సభకు]] ఎన్నికైన సభ్యులు (భారత పార్లమెంటు దిగువ సభ);
* ప్రతి రాష్ట్ర శాసనసభకు ఎన్నికైన సభ్యులు (రాష్ట్ర శాసనసభ దిగువ సభ);
* శాసనసభను కలిగి ఉన్న ప్రతి కేంద్రపాలిత ప్రాంతం నుండి ఎన్నికైన సభ్యులు (అనగా ఢిల్లీ, (జమ్మూ కాశ్మీర్ చేర్చబడలేదు), పుదుచ్చేరి మొదలైనవి)<ref>{{cite news|url=https://www.theweek.in/news/india/2020/05/19/jk-not-included-in-electoral-college-for-presidential-election.html|title='J&K not included in electoral college for Presidential election'|last1=Mishra|first1=Soni|date=19 May 2020|work=The Week|access-date=7 March 2022}}</ref>

==ఓట్ల విలువ==
* ఎలక్ట్రోరల్ కాలేజిలో మొత్తం ఓట్ల విలువ = 10,98,990. అందులో 50 శాతం ఎంపిలకు, 50 శాతం ఎమ్మెల్యేలకు ఉంటుంది.
* ప్రస్తుతం ఎలక్ట్రోరల్ కాలేజిలో 776 (544+223) మంది ఎంపీలు.
* 4120 మంది ఎమ్మెల్యేలు ఓటర్లుగా ఉంటారు.

===ఎంపీల ఓట్ల విలువ===
* దేశంలోని మొత్తం ఎమ్మెల్యేల ఓట్ల విలువ 54,9495. దీన్ని ఎంపీల సంఖ్య 776 తో భాగిస్తారు. అదే 708.112 వస్తుంది.
* దాన్నే 708 గా ఖరారు చేశారు.
=== ఎమ్మెల్యేల ఓట్ల విలువ===

* ఎమ్మెల్యేలకు మాత్రం ఒక్కో రాష్ట్రానికి ఒక్కో విధంగా ఉంటుంది.
* దీన్ని నిర్ణయించడానికి 1971 జనాభాను ప్రాతిపదికన తీసుకుంటారు.
* [[1971]] నాటి మొత్తం జనాభాను ఆ రాష్ట్ర ఎమ్మెల్యేల సంఖ్యతో భాగిస్తారు. దానిని వేయితో భాగిస్తారు.<ref>Andhrajyothi 16 july 2017</ref>

ఉదాహరణ:

* [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం మొత్తం జనాభా ([[1971]] జనాభా లెక్కల ప్రకారం) 1,56,02,122.
* దీన్ని 119 ఎమ్మెల్యేలతో భాగించగా 131950.650 వస్తుంది.
* దాన్ని 1000 తో భాగిస్తే 131.95 వస్తుంది.
* దీన్ని ఓటు విలువ 132 గా నిర్ణయించారు.

== ఓట్ల లెక్కింపు ==
రాష్ట్ర శాసనసభలు, పార్లమెంటు ఉభయ సభలకు ఎన్నికైన సభ్యులు వేసే ఓట్ల విలువను<ref>{{Cite web|title=Section 55 of the Constitution of India|url=http://www.vakilno1.com/bareacts/Constitution/S55.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316043542/http://www.vakilno1.com/bareacts/Constitution/S55.htm|archive-date=16 March 2013|access-date=5 May 2012}}</ref> భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 55 (2) నిబంధనల ప్రకారం నిర్ణయిస్తారు<ref name="electoralvotes2">[http://eci.nic.in/eci_main/President_VP_Elec2012/election%20to%20the%20office%20of%20President%202012.pdf Election to the Office of President, 2012]</ref>. రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో ఓటర్ల సంఖ్య, ఓట్ల వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి. 84 వ సవరణ ప్రకారం, 1971 జనాభా గణన ఉపయోగించబడింది, 2026 వరకు ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="84th2">[http://indiacode.nic.in/coiweb/amend/amend84.htm 84th Amendment]</ref>

ఒక ఎమ్మెల్యేకు ఎన్ని ఓట్లు ఉన్నాయో నిర్ణయించే ఫార్ములా:
{| align="center"
|<math> \mbox{Value of an MLA vote} = \cfrac {\mbox{Total population of the state or union territory}} {\mbox{Total number of elected members of the State Legislative Assembly} \times {1000}} </math>
|}
అంటే, 1971 జనాభా లెక్కల ద్వారా నిర్ణయించబడిన సగటు నియోజకవర్గ పరిమాణం, అతని / ఆమె రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో, 1,000 తో విభజించబడింది.

ఎమ్మెల్యేల ఓట్ల సంఖ్య ఇలా ఉంది.
{| class="wikitable sortable"
! width="150" |రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతం పేరు
! width="150" |రాష్ట్ర శాసనసభ స్థానాల సంఖ్య (ఎన్నిక)
! width="150" |జనాభా (1971 జనాభా లెక్కలు <ref name="electoralvotes2" />
! width="150" |ప్రతి ఎమ్మెల్యే ఓటు విలువ
! width="150" |రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి ఓట్ల మొత్తం విలువ
|-
|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]]
| align="right" |175
| align="right" |27,800,586{{Ref|cap|†}}
| align="right" |159
| align="right" |27,825
|-
|[[అరుణాచల్ ప్రదేశ్]]
| align="right" |60
| align="right" |467,511
| align="right" |8
| align="right" |480
|-
|[[అసోం|అస్సాం]]
| align="right" |126
| align="right" |14,625,152
| align="right" |116
| align="right" |14,616
|-
|[[బీహార్]]
| align="right" |243
| align="right" |42,126,236
| align="right" |173
| align="right" |42,039
|-
|[[ఛత్తీస్‌గఢ్|ఛత్తీస్గఢ్]]
| align="right" |90
| align="right" |11,637,494
| align="right" |129
| align="right" |11,610
|-
|[[ఢిల్లీ]]
| align="right" |70
| align="right" |4,065,698
| align="right" |58
| align="right" |4,060
|-
|[[గోవా]]
| align="right" |40
| align="right" |795,120
| align="right" |20
| align="right" |800
|-
|[[గుజరాత్]]
| align="right" |182
| align="right" |26,697,475
| align="right" |147
| align="right" |26,754
|-
|[[హర్యానా]]
| align="right" |90
| align="right" |10,036,808
| align="right" |112
| align="right" |10,080
|-
|[[హిమాచల్ ప్రదేశ్]]
| align="right" |68
| align="right" |3,460,434
| align="right" |51
| align="right" |3468
|-
|[[జమ్మూ కాశ్మీరు|జమ్మూ కాశ్మీర్]]<ref>Constitution (Application to Jammu and Kashmir) Order</ref>
| align="right" |87
| align="right" |6,300,000
| align="right" |72
| align="right" |6,264
|-
|[[జార్ఖండ్]]
| align="right" |81
| align="right" |14,227,133
| align="right" |176
| align="right" |14,256
|-
|[[కర్ణాటక]]
| align="right" |224
| align="right" |29,299,014
| align="right" |131
| align="right" |29,344
|-
|[[కేరళ]]
| align="right" |140
| align="right" |21,347,375
| align="right" |152
| align="right" |21,280
|-
|[[మధ్య ప్రదేశ్|మధ్యప్రదేశ్]]
| align="right" |230
| align="right" |30,016,625
| align="right" |131
| align="right" |30,130
|-
|[[మహారాష్ట్ర]]
| align="right" |288
| align="right" |50,412,235
| align="right" |175
| align="right" |50,400
|-
|[[మణిపూర్]]
| align="right" |60
| align="right" |1,072,753
| align="right" |18
| align="right" |1,080
|-
|[[మేఘాలయ]]
| align="right" |60
| align="right" |1,011,699
| align="right" |17
| align="right" |1,020
|-
|[[మిజోరం]]
| align="right" |40
| align="right" |332,390
| align="right" |8
| align="right" |320
|-
|[[నాగాలాండ్]]
| align="right" |60
| align="right" |516,499
| align="right" |9
| align="right" |540
|-
|[[ఒడిశా]]
| align="right" |147
| align="right" |21,944,615
| align="right" |149
| align="right" |21,903
|-
|[[పుదుచ్చేరి]]
| align="right" |30
| align="right" |471,707
| align="right" |16
| align="right" |480
|-
|[[పంజాబ్]]
| align="right" |117
| align="right" |13,551,060
| align="right" |116
| align="right" |13,572
|-
|[[రాజస్థాన్]]
| align="right" |200
| align="right" |25,765,806
| align="right" |129
| align="right" |25,800
|-
|[[సిక్కిం]]
| align="right" |32
| align="right" |209,843
| align="right" |7
| align="right" |224
|-
|[[తమిళనాడు]]
| align="right" |234
| align="right" |41,199,168
| align="right" |176
| align="right" |41,184
|-
|[[తెలంగాణ]]
| align="right" |119
| align="right" |15,702,122†{{Ref|cap|†}}
| align="right" |132
| align="right" |15,708
|-
|[[త్రిపుర]]
| align="right" |60
| align="right" |1,556,342
| align="right" |26
| align="right" |1,560
|-
|[[ఉత్తర ప్రదేశ్]]
| align="right" |403
| align="right" |83,849,905
| align="right" |208
| align="right" |83,824
|-
|[[ఉత్తరాఖండ్]]
| align="right" |70
| align="right" |4,491,239
| align="right" |64
| align="right" |4,480
|-
|[[పశ్చిమ బెంగాల్]]
| align="right" |294
| align="right" |44,312,011
| align="right" |151
| align="right" |44,394
|- class="sortbottom"
|'''మొత్తం'''
| align="right" |'''4,120'''
| align="right" |'''549,302,005'''
|
| align="right" |'''549,495'''
|-
|}
గమనిక-{{Ref|note|†}} http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/HandBooks/President_Election_08062017.pdf.

మొత్తం ఎమ్మెల్యేల ఓట్ల విలువను ఎంపీల సంఖ్యతో విభజించి ఎంపీ ఓటు విలువను లెక్కిస్తారు. ఒక ఎంపీకి ఎన్ని ఓట్లు వచ్చాయో నిర్ణయించే ఫార్ములా:
{| align="center"
|<math>\mbox{Value of an MP vote} = \cfrac {\mbox{The sum of vote value of elected members of all the State Legislative Assemblies}} {\mbox{The sum of elected members of both the houses of Parliament}} </math>
|}
అంటే మొత్తం పార్లమెంటు సభ్యులు (ఎన్నికైనవారు) = లోక్ సభ (543) + రాజ్యసభ (233) = 776

: ప్రతి ఓటు విలువ = 549,495 / 776 = 708.11, రౌండ్ 708 పార్లమెంటు మొత్తం ఓట్ల విలువ = 776 × 708 = 549,408

ఎంపీల ఓట్ల సంఖ్య ఈ క్రింది విధంగా ఉంది.
{| class="wikitable sortable"
! width="150" |హస్ పేరు
! width="150" |పార్లమెంటరీ సీట్ల సంఖ్య (ఎన్నిక)
! width="150" |ప్రతి ఎంపీ ఓటు విలువ
! width="150" |సభకు ఓట్ల మొత్తం విలువ
|-
|[[లోక్‌సభ]]
| align="right" |543
| align="right" |708
| align="right" |384,444
|-
|[[రాజ్యసభ]]
| align="right" |233
| align="right" |708
| align="right" |164,964
|- class="sortbottom"
|'''మొత్తం'''
| align="right" |'''776'''
| align="right" |'''708'''
| align="right" |'''549,408'''
|-
|}
రాష్ట్రపతి ఎన్నికల ఓట్ల మొత్తం సంఖ్య ఈ క్రింది విధంగా ఉంది.
{| class="wikitable sortable"
! width="150" |ఓటర్లు
! width="150" |మొత్తం ఓటర్ల సంఖ్య
! width="150" |ఓట్ల మొత్తం విలువ
|-
|[[శాసనసభ సభ్యుడు|శాసనసభల సభ్యులు]] (ఎన్నికైనవారు)
| align="right" |4,120
| align="right" |549,495
|-
|పార్లమెంటు సభ్యులు (ఎన్నికైనవారు)
| align="right" |776
| align="right" |549,408
|- class="sortbottom"
|'''మొత్తం'''
| align="right" |'''4,896'''
| align="right" |'''1,098,903'''
|}

==రాష్ట్రాల వారిగా శాసనసభ్యల  ఓట్ల విలువ వివరాలు==
{| class="wikitable"
!నెం.
!రాష్ట్రం
!జనాభా (1971)
!అసెంబ్లీ సీటు 
!ఓటు విలువ 
!రాష్ట్ర ఓట్ల విలువ
|-
|1
|[[ఉత్తర ప్రదేశ్]]
|8,38,49,905
|403
|208
|83,824
|-
|2
|[[తమిళనాడు]]
|4,11,99,168
|234
|176
|41,184
|-
|3
|[[జార్ఖండ్]]
|1,42,27,133
|81
|176
|14,256
|-
|4
|[[తెలంగాణ]]
|1,57,02,122
|119
|132
|15,708
|-
|5
|[[ఆంధ్రప్రదేశ్]]
|2,78,00,586
|175
|159
|27,825
|-
|6
|[[మహారాష్ట్ర]]
|5,04,12,235
|288
|175
|50,400
|}
==మూలాలు==
<references />

{{భారత రాష్ట్రపతి ఎన్నికలు}}
[[వర్గం:భారతదేశంలో ఎన్నికలు]]
[[వర్గం:భారత రాష్ట్రపతి ఎన్నికలు]]